Zatory w kanalizacji

Zator w rurze pod ziemią – jak go zlokalizować?

Zator w rurze kanalizacyjnej znajdującej się pod ziemią można zlokalizować bez przypadkowego rozkopywania całej trasy przewodu. Pierwszym krokiem jest ustalenie, pomiędzy którymi punktami instalacji ścieki przestają przepływać. Pomagają w tym studzienki rewizyjne, rewizje kanalizacyjne oraz obserwacja zachowania odpływów w budynku. Dokładniejsze położenie problemu można następnie określić za pomocą inspekcji kamerą wyposażoną w sondę lokalizacyjną.

Jeżeli jedna studzienka jest pełna, a następna w kierunku odpływu pozostaje pusta, zator prawdopodobnie znajduje się na rurze pomiędzy nimi. Pozwala to zawęzić poszukiwania nawet bez używania specjalistycznego sprzętu. Jeżeli potrzebne jest wskazanie konkretnego miejsca na powierzchni terenu, wykorzystuje się lokalizację sondy znajdującej się w przewodzie.

Po czym poznać, że zator może znajdować się w rurze pod ziemią?

Podejrzenie zatoru na zewnętrznym lub podziemnym odcinku kanalizacji pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy problem nie dotyczy pojedynczego odpływu.

Typowe objawy to:

• wolne działanie kilku odpływów jednocześnie,
• cofanie ścieków do najniżej położonych urządzeń,
• wybijanie wody przez kratkę ściekową,
• podnoszenie się poziomu wody w brodziku,
• bulgotanie w kilku odpływach,
• napełnianie się studzienki kanalizacyjnej,
• problemy nasilające się przy większym zużyciu wody.

Jeżeli syfony i lokalne podejścia są drożne, a problem obejmuje większą część instalacji, niedrożności należy szukać dalej.

Gdzie może znajdować się podziemny zator?

Rury kanalizacyjne mogą przebiegać pod:

• podłogą budynku,
• fundamentem,
• tarasem,
• trawnikiem,
• podjazdem,
• chodnikiem,
• drogą,
• innymi elementami zagospodarowania terenu.

Samo stwierdzenie, że „zatkana jest rura pod ziemią”, nie wystarcza więc do podjęcia prac ziemnych. Najpierw warto możliwie dokładnie ustalić, na którym odcinku znajduje się problem.

Jak zlokalizować zator bez rozkopywania terenu?

Diagnostykę najlepiej prowadzić od ogółu do szczegółu.

Najpierw ustala się, które fragmenty instalacji działają, a które nie. Następnie wykorzystuje się dostępne punkty rewizyjne do zawężenia obszaru poszukiwania.

Dopiero gdy znany jest podejrzany odcinek, można dokładniej określić miejsce niedrożności.

W praktyce można wykorzystać:

1. zachowanie odpływów w budynku,
2. rewizje kanalizacyjne,
3. studzienki na trasie przewodu,
4. długość wprowadzonej spirali lub węża,
5. inspekcję TV,
6. kamerę wyposażoną w sondę lokalizacyjną.

Jak studzienki pomagają znaleźć zator pod ziemią?

Jeżeli na trasie kanalizacji znajdują się studzienki rewizyjne, mogą bardzo ułatwić lokalizację.

Załóżmy, że przewód przebiega w następujący sposób:

dom → studzienka A → studzienka B → studzienka C → dalsza kanalizacja

Sprawdzenie poziomu ścieków w każdym z tych punktów pozwala ustalić, jak daleko docierają ścieki.

Pierwsza studzienka pełna, druga pusta – gdzie jest zator?

Jeżeli wiadomo, że ścieki przepływają kolejno przez obie studzienki, układ:

pełna studzienka A → ZATOR → pusta studzienka B

wskazuje, że niedrożność prawdopodobnie znajduje się na odcinku pomiędzy nimi.

Nie wiadomo jeszcze, czy znajduje się metr za pierwszą studzienką, czy metr przed drugą, ale zamiast analizować całą instalację można skupić się na konkretnym fragmencie.

Dwie studzienki są pełne, a trzecia pusta

Jeżeli studzienki są kolejno połączone i pierwsze dwie są pełne, a trzecia pozostaje pusta, można podejrzewać niedrożność pomiędzy drugą i trzecią.

Schemat wygląda wtedy następująco:

dom → pełna A → pełna B → ZATOR → pusta C

Takie porównanie kolejnych punktów rewizyjnych jest jednym z najprostszych sposobów zawężenia miejsca zatoru.

Studzienka przy domu jest pusta, ale kanalizacja w domu nie działa

Jeżeli ścieki z problematycznej części budynku powinny trafiać do tej studzienki, a podczas korzystania z instalacji nic do niej nie dopływa, niedrożność może znajdować się wcześniej.

Może to być odcinek:

• pod podłogą budynku,
• przy wyjściu kanalizacji przez fundament,
• pomiędzy budynkiem a pierwszą studzienką.

Trzeba jednak znać rzeczywisty przebieg rur. Pusta studzienka nie jest dowodem na lokalizację zatoru, jeżeli nie wiadomo, które urządzenia są do niej podłączone.

Co zrobić, gdy nie ma żadnej studzienki?

Brak studzienek utrudnia diagnostykę, ale nadal można wykorzystać inne punkty dostępu.

Mogą nimi być:

• rewizja na pionie,
• czyszczak kanalizacyjny,
• inne przewidziane rewizje,
• po odpowiednim przygotowaniu – wybrane miejsce podłączenia urządzenia.

Z takiego punktu można wprowadzić sprzęt do udrażniania lub kamerę i określić odległość do miejsca, w którym pojawia się problem.

Czy długość spirali pozwala określić miejsce zatoru?

Może dać przybliżoną informację.

Jeżeli urządzenie wprowadzone przez konkretną rewizję za każdym razem napotyka przeszkodę na przykład po około 12 metrach, wiadomo, że problem znajduje się w podobnej odległości mierzonej wzdłuż rury.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że zator znajduje się 12 metrów w linii prostej od rewizji.

Przewód może:

• zmieniać kierunek,
• przebiegać po łuku,
• omijać fundamenty,
• mieć kilka załamań.

Długość wprowadzonego urządzenia określa drogę wewnątrz przewodu, a nie dokładną odległość na powierzchni.

Czy po miejscu zatrzymania spirali można rozpoznać zator?

Opór wyczuwalny podczas pracy urządzenia może wskazywać na miejsce problemu, ale nie każdy opór oznacza zator.

Spirala może napotkać również:

• kolano,
• trójnik,
• zmianę średnicy,
• uskok na połączeniu,
• deformację przewodu.

Dlatego przy powtarzającym się problemie warto zweryfikować stan rury kamerą.

Jak kamera pomaga znaleźć zator w rurze pod ziemią?

Inspekcja TV pozwala obserwować wnętrze przewodu i sprawdzić, co ogranicza jego drożność.

W odpowiednich warunkach kamera może ujawnić:

• nagromadzone osady,
• tłuszcz,
• ciało obce,
• korzenie,
• przesunięte połączenie,
• pęknięcie,
• deformację,
• zapadnięcie rury.

Samo zobaczenie problemu nie zawsze pozwala jednak wskazać dokładne miejsce na powierzchni. Do tego potrzebna jest dodatkowa funkcja lokalizacji.

Jak działa lokalizacja kamery kanalizacyjnej?

Głowica kamery lub współpracująca z nią sonda może emitować sygnał elektromagnetyczny o określonej częstotliwości.

Na powierzchni wykorzystuje się lokalizator, który odbiera ten sygnał.

Dzięki temu można ustalić położenie sondy znajdującej się wewnątrz przewodu.

Jeżeli kamera zostanie zatrzymana przy uszkodzeniu lub miejscu powstawania zatoru, jego pozycję można przenieść na powierzchnię terenu.

Czy można dokładnie zaznaczyć miejsce zatoru na trawniku lub podjeździe?

Jeżeli warunki pozwalają na skuteczną lokalizację sondy, można wskazać miejsce znajdujące się nad badanym fragmentem przewodu.

Pozwala to zaznaczyć problem na przykład:

• na trawniku,
• na kostce brukowej,
• na podjeździe,
• na posadzce,
• w innym miejscu nad rurą.

Jest to szczególnie przydatne, jeżeli po diagnostyce okaże się, że potrzebny będzie dostęp do uszkodzonego fragmentu kanalizacji.

Czy lokalizator pokaże również głębokość rury?

Niektóre systemy lokalizacyjne umożliwiają oszacowanie głębokości położenia sondy.

Wynik należy jednak traktować jako pomiar wymagający prawidłowego wykonania i uwzględnienia warunków terenowych.

Na dokładność mogą wpływać między innymi:

• głębokość przewodu,
• rodzaj gruntu,
• elementy metalowe,
• inne instalacje,
• zakłócenia elektromagnetyczne.

Przed rozpoczęciem wykopu nie należy opierać bezpieczeństwa prac wyłącznie na orientacyjnym pomiarze głębokości kanalizacji. Trzeba uwzględnić również przebieg innych instalacji podziemnych.

Czy każda kamera kanalizacyjna ma lokalizator?

Nie. Sama kamera służy przede wszystkim do obserwacji wnętrza przewodu.

Aby lokalizować jej położenie z powierzchni, system musi posiadać odpowiednią sondę, a operator musi dysponować kompatybilnym odbiornikiem.

Dlatego zwykła inspekcja obrazu i lokalizacja głowicy kamery to dwie powiązane, ale nieidentyczne funkcje.

Czy kamerę można wprowadzić przez całkowity zator?

Nie zawsze.

Jeżeli przewód jest całkowicie wypełniony ściekami lub zwarta przeszkoda zamyka całą średnicę, widoczność może być bardzo ograniczona, a kamera może nie przejść dalej.

W takiej sytuacji często najpierw trzeba przywrócić przepływ lub częściowo oczyścić przewód.

Dopiero później można dokładniej ocenić jego wnętrze.

Jak znaleźć zator, jeżeli kamera nie może do niego dojechać?

Jeżeli głowica dociera do przeszkody, ale nie może jej pokonać, położenie samej głowicy może być cenną informacją.

Jeżeli posiada sondę lokalizacyjną, można zatrzymać ją bezpośrednio przed przeszkodą i określić to miejsce z powierzchni.

Trzeba jednak pamiętać, że kamera może zatrzymać się również na bardzo ostrym załamaniu albo uszkodzeniu przewodu. Obraz z kamery pomaga ustalić, z czym mamy do czynienia.

Zator pod posadzką – jak ustalić jego miejsce?

Jeżeli problem znajduje się na przewodzie przebiegającym pod budynkiem, przypadkowe wykonywanie otworów w posadzce byłoby szczególnie uciążliwe.

Najpierw warto określić:

• trasę rury,
• odległość od punktu rewizyjnego,
• miejsce nieprawidłowości,
• orientacyjną głębokość przewodu.

Jeżeli problem wymaga naprawy, dokładna lokalizacja pozwala ograniczyć zakres prac do właściwego fragmentu.

Zator pod kostką brukową – czy trzeba rozbierać cały podjazd?

Nie powinno się rozpoczynać od demontażu dużej powierzchni tylko dlatego, że wiadomo, iż rura przebiega pod podjazdem.

Najpierw należy ustalić, czy problem rzeczywiście jest konstrukcyjny.

Jeżeli niedrożność wynika wyłącznie z osadów, może zostać usunięta od wewnątrz bez wykonywania wykopu.

Dopiero wykrycie uszkodzenia wymagającego dostępu z zewnątrz uzasadnia rozebranie nawierzchni w odpowiednim miejscu.

Zator pod fundamentem – co zrobić?

Przewody wychodzące z budynku mogą przebiegać w trudno dostępnych miejscach, dlatego szczególnie ważne jest dokładne ustalenie charakteru problemu przed rozpoczęciem prac.

Jeżeli rura jest tylko zatkana, możliwe może być jej udrożnienie przez istniejącą rewizję lub studzienkę.

Jeżeli natomiast diagnostyka wykaże deformację, pęknięcie lub inne uszkodzenie, sposób naprawy trzeba dobrać do konkretnego przypadku.

Jak odróżnić zwykły zator od uszkodzenia rury?

Na podstawie samych objawów nie zawsze jest to możliwe.

Podejrzenie problemu konstrukcyjnego zwiększa się, jeżeli:

• zator regularnie wraca w tym samym miejscu,
• przewód był już dokładnie czyszczony,
• urządzenie udrażniające zawsze zatrzymuje się na podobnej odległości,
• drożność po czyszczeniu utrzymuje się krótko,
• problem rozpoczął się po pracach ziemnych lub budowlanych.

Rozstrzygnięcie może wymagać obejrzenia przewodu od środka.

Korzenie w rurze pod ziemią – jak je znaleźć?

Korzenie są szczególnie istotną przyczyną problemów z przewodami znajdującymi się na zewnątrz budynku.

Mogą dostać się do rury przez:

• pęknięcie,
• nieszczelne połączenie,
• uszkodzoną uszczelkę,
• inne nieszczelności.

Po dostaniu się do wnętrza zatrzymują papier i inne odpady, przez co zator może regularnie powracać.

Inspekcja kamerą pozwala potwierdzić obecność korzeni oraz określić miejsce ich występowania.

Czy zapadnięta rura może wyglądać jak zator?

Tak. Jeżeli przewód został mocno zdeformowany lub częściowo zapadnięty, jego przekrój może być ograniczony podobnie jak przy klasycznym zatorze.

Ścieki mogą:

• odpływać bardzo wolno,
• spiętrzać się przy większym przepływie,
• cofać się do budynku.

W takim przypadku kolejne próby udrażniania nie przywrócą prawidłowego kształtu przewodu.

Nieprawidłowy spadek i zastój w podziemnej rurze

Problemem może być również fragment przewodu, w którym regularnie pozostają ścieki.

Jeżeli rura ma zagłębienie lub nieprawidłowy spadek, w miejscu tym mogą odkładać się osady.

Z czasem powstają kolejne zatory, mimo że po każdym czyszczeniu kanalizacja przez pewien czas działa prawidłowo.

Podczas inspekcji można zaobserwować odcinki, na których kamera zanurza się w stojącej wodzie. Interpretacja takiego obrazu powinna uwzględniać konstrukcję i przebieg całego przewodu.

Zator w rurze pod ziemią po remoncie lub budowie

Jeżeli problem pojawił się po pracach budowlanych, możliwe jest przedostanie się do kanalizacji:

• piasku,
• gipsu,
• zaprawy,
• kleju,
• fragmentów materiałów,
• innych odpadów.

Trzeba również uwzględnić możliwość uszkodzenia rury podczas robót ziemnych albo obciążenia terenu ciężkim sprzętem.

Czy termowizja znajdzie zator pod ziemią?

Kamera termowizyjna może w niektórych sytuacjach pokazywać różnice temperatur związane z przebiegiem instalacji, szczególnie w elementach znajdujących się stosunkowo blisko powierzchni.

Nie jest jednak uniwersalnym sposobem precyzyjnego lokalizowania zatorów w głęboko położonych przewodach kanalizacyjnych.

Do wskazywania konkretnego miejsca w rurze znacznie bardziej bezpośrednią metodą jest lokalizacja sondy umieszczonej wewnątrz przewodu.

Czy można znaleźć zator po dźwięku?

Odgłosy bulgotania i przemieszczania powietrza pomagają stwierdzić, że przepływ w instalacji może być zaburzony, ale zwykle nie pozwalają precyzyjnie wskazać miejsca pod ziemią.

Dźwięk może być wskazówką diagnostyczną, lecz nie powinien zastępować sprawdzenia studzienek, rewizji lub przewodu kamerą.

Czy miejsce mokrej ziemi wskazuje na zator?

Sam zator nie musi powodować pojawienia się wody na powierzchni.

Mokra ziemia, zapadnięcie gruntu lub zapach ścieków mogą natomiast wskazywać na nieszczelność albo uszkodzenie przewodu.

Jeżeli takim objawom towarzyszą problemy z odpływem, należy brać pod uwagę zarówno niedrożność, jak i uszkodzenie rury.

Czy trzeba odkopywać rurę, żeby znaleźć zator?

Nie. W większości przypadków wykop nie powinien być pierwszym etapem diagnostyki.

Najpierw można:

• sprawdzić studzienki,
• ustalić przebieg odpływu,
• udrożnić przewód od istniejącego punktu dostępu,
• wykonać inspekcję TV,
• zlokalizować sondę kamery.

Wykop staje się potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy zostanie stwierdzone uszkodzenie wymagające dostępu do przewodu z zewnątrz i nie ma możliwości zastosowania odpowiedniej metody naprawy od wewnątrz.

Czy zator w podziemnej rurze można usunąć bez wykopu?

W wielu przypadkach tak.

Jeżeli rura nie jest uszkodzona, a problem stanowią zanieczyszczenia, do udrażniania można wykorzystać odpowiedni punkt rewizyjny.

W zależności od rodzaju niedrożności stosowane może być:

• udrażnianie mechaniczne,
• czyszczenie hydrodynamiczne,
• specjalistyczne usuwanie korzeni lub innych przeszkód.

Wykop nie jest potrzebny tylko dlatego, że zator znajduje się pod ziemią.

Kiedy stosuje się czyszczenie hydrodynamiczne?

Przy większych przewodach oraz rozległych osadach czyszczenie hydrodynamiczne może umożliwić oczyszczenie dłuższego odcinka kanalizacji.

Metoda może być stosowana do usuwania między innymi:

• szlamu,
• piasku,
• tłuszczu,
• osadów,
• nagromadzonych zanieczyszczeń.

Jeżeli przyczyną niedrożności jest uszkodzenie konstrukcyjne, samo czyszczenie nie rozwiąże jednak problemu.

Zator usunięty, ale jak sprawdzić jego przyczynę?

Po przywróceniu przepływu można wykonać kontrolę przewodu kamerą.

Jest to szczególnie wartościowe, jeżeli:

• zator już wcześniej występował w tym miejscu,
• z rury usunięto korzenie,
• podejrzewane jest ciało obce,
• instalacja jest stara,
• problem szybko powrócił po wcześniejszym udrożnieniu.

Po oczyszczeniu przewodu widoczność jest zwykle lepsza, dzięki czemu można sprawdzić, czy istnieje trwała przyczyna zatrzymywania zanieczyszczeń.

Jak zlokalizować zator w rurze pod ziemią krok po kroku?

1. Ustal zakres problemu. Sprawdź, czy niedrożność dotyczy jednego urządzenia czy wielu odpływów.
2. Ustal przebieg kanalizacji. Określ, gdzie znajdują się rewizje i studzienki.
3. Sprawdź kolejne studzienki. Znajdź ostatnią pełną i pierwszą pustą.
4. Zawęź podejrzany odcinek. Jeżeli studzienki są kolejno połączone, zator może znajdować się pomiędzy nimi.
5. Wprowadź sprzęt od najdogodniejszego punktu dostępu. Odległość do przeszkody daje dodatkową informację.
6. Przywróć przepływ, jeśli przewód jest całkowicie zatkany. Może to być konieczne przed dokładnym kamerowaniem.
7. Sprawdź wnętrze rury kamerą. Ustal, czy problemem są osady, korzenie, ciało obce czy uszkodzenie.
8. W razie potrzeby zlokalizuj sondę z powierzchni. Pozwala to zaznaczyć problematyczne miejsce w terenie.

Czego nie robić przy podejrzeniu zatoru pod ziemią?

Nie warto rozpoczynać od przypadkowego rozkopywania terenu.

Należy również unikać:

• wielokrotnego spuszczania dużych ilości wody w celu „sprawdzenia” zatoru,
• wlewania dużej ilości preparatów chemicznych do pełnej kanalizacji,
• przypadkowego wiercenia lub kopania bez sprawdzenia innych instalacji,
• zakładania, że każdy opór spirali oznacza dokładne miejsce zatoru.

Jeżeli ścieki już cofają się do budynku, dalsze testowanie instalacji może zwiększyć ryzyko zalania.

Kiedy zator pod ziemią wymaga dokładnej lokalizacji?

Precyzyjne określenie miejsca jest szczególnie ważne, gdy:

• zator regularnie wraca,
• podejrzewane jest pęknięcie rury,
• wykryto korzenie,
• podejrzewane jest zapadnięcie przewodu,
• rura przebiega pod budynkiem lub utwardzoną nawierzchnią,
• rozważana jest miejscowa naprawa,
• trzeba ograniczyć zakres ewentualnego wykopu.

Przy jednorazowym zatorze spowodowanym zwykłymi zanieczyszczeniami dokładne wyznaczanie punktu na powierzchni może nie być potrzebne, jeżeli przewód uda się skutecznie oczyścić od istniejącej rewizji.

Najczęstsze pytania o lokalizowanie zatoru pod ziemią

Jak sprawdzić, gdzie jest zator w rurze pod ziemią?

Najpierw warto sprawdzić kolejne studzienki rewizyjne. Ostatnia pełna i pierwsza pusta mogą wskazać odcinek z niedrożnością. Dokładne miejsce można następnie ustalić za pomocą kamery z sondą lokalizacyjną.

Jak znaleźć zator między dwiema studzienkami?

Jeżeli pierwsza studzienka jest pełna, a następna pusta i wiadomo, że są połączone bezpośrednio jednym przewodem, zator prawdopodobnie znajduje się pomiędzy nimi. Jego dokładną pozycję można określić za pomocą sprzętu wprowadzonego do rury.

Czy kamera kanalizacyjna pokaże miejsce zatoru?

Kamera pozwala zobaczyć wnętrze przewodu i często określić charakter przeszkody. Jeżeli system ma sondę i odpowiedni lokalizator, pozycję głowicy można dodatkowo wyznaczyć na powierzchni.

Czy można znaleźć zator bez kamery?

Tak, często można przynajmniej zawęzić jego lokalizację na podstawie studzienek, rewizji oraz odległości, na której urządzenie udrażniające napotyka przeszkodę. Kamera daje jednak dodatkową informację o stanie rury i rodzaju problemu.

Czy trzeba odkopywać rurę, aby znaleźć zator?

Nie. Wykop nie powinien być pierwszym sposobem poszukiwania niedrożności. Zator można często zlokalizować i usunąć przez istniejące punkty rewizyjne.

Czy można określić głębokość rury kamerą?

Sama kamera nie określa głębokości. Niektóre systemy z sondą i lokalizatorem umożliwiają jej oszacowanie z powierzchni.

Czy zator może znajdować się pod fundamentem?

Tak. Przewód może zatkać się również na odcinku przebiegającym pod budynkiem. Przed wykonywaniem prac w posadzce warto możliwie dokładnie określić trasę i miejsce problemu.

Czy zator pod ziemią można usunąć bez kopania?

Tak. Jeżeli przyczyną są zanieczyszczenia, przewód można często udrożnić mechanicznie lub hydrodynamicznie przez rewizję albo studzienkę. Wykop może być potrzebny dopiero przy określonych uszkodzeniach rury.

Dlaczego zator pod ziemią ciągle wraca?

Powracająca niedrożność może wynikać z pozostających osadów, korzeni, ciała obcego, przesuniętego połączenia, deformacji lub nieprawidłowego ułożenia przewodu. W takiej sytuacji warto sprawdzić rurę po jej oczyszczeniu.

Jak dokładnie zaznaczyć miejsce uszkodzenia rury na powierzchni?

Jeżeli kamera wyposażona jest w sondę lokalizacyjną, głowicę można ustawić przy wykrytym problemie, a następnie znaleźć jej położenie odbiornikiem pracującym na powierzchni.

Przeczytaj również: Zapchana studzienka rewizyjna – co zrobić?; Jak sprawdzić, gdzie zatkana jest rura?; Czy kamera kanalizacyjna znajdzie miejsce zatoru?.

Zator pod ziemią – najpierw znajdź odcinek, później dokładny punkt

Lokalizowanie podziemnego zatoru najlepiej prowadzić etapami. Najpierw trzeba ustalić, do którego miejsca ścieki jeszcze docierają. Studzienki i rewizje pozwalają dzięki temu zawęzić problem do określonego fragmentu kanalizacji.

Jeżeli potrzebna jest większa dokładność, można sprawdzić wnętrze przewodu kamerą. System wyposażony w sondę lokalizacyjną pozwala dodatkowo przenieść położenie głowicy na powierzchnię terenu.

Ma to szczególne znaczenie przy podejrzeniu korzeni, pęknięcia, zapadnięcia lub innego uszkodzenia rury. Zamiast rozkopywać całą trasę kanalizacji można wtedy określić konkretny fragment wymagający dalszej diagnostyki lub naprawy.

Sam zator znajdujący się pod ziemią nie oznacza jednak konieczności wykonywania wykopu. Jeżeli przewód jest sprawny konstrukcyjnie, niedrożność można często usunąć od wewnątrz przez istniejącą rewizję lub studzienkę.