Zatory w kanalizacji

Korzenie w rurach kanalizacyjnych – jakie dają objawy?

Korzenie w rurach kanalizacyjnych mogą przez długi czas nie powodować całkowitego zatkania przewodu. Początkowo tworzą wewnątrz rury niewielką przeszkodę, na której zaczynają zatrzymywać się papier, chusteczki i inne zanieczyszczenia. Z czasem przepływ staje się coraz słabszy, aż dochodzi do częściowego lub całkowitego zatoru.

Jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów jest regularne powracanie niedrożności na tym samym odcinku kanalizacji. Rura zostaje udrożniona, przez pewien czas działa prawidłowo, a po kilku tygodniach lub miesiącach problem pojawia się ponownie.

Nie oznacza to jednak, że każdy powracający zator jest spowodowany korzeniami. Podobne objawy mogą dawać osady, ciało obce, przesunięte połączenie, zapadnięcie lub nieprawidłowy spadek rury. Obecność korzeni można potwierdzić podczas inspekcji wnętrza przewodu.

Jakie objawy mogą wskazywać na korzenie w kanalizacji?

Najczęściej występują:

• powracające zatory na tym samym odcinku,
• coraz wolniejsze odprowadzanie ścieków,
• problemy obejmujące kilka odpływów jednocześnie,
• bulgotanie kanalizacji,
• podnoszenie się wody w najniżej położonych odpływach,
• cofanie ścieków przy większym przepływie,
• napełnianie się studzienki rewizyjnej,
• krótkotrwała poprawa po udrożnieniu,
• regularne występowanie niedrożności w podobnej odległości od studzienki lub rewizji.

Podejrzenie obecności korzeni staje się większe, gdy problem dotyczy rury biegnącej w ziemi w pobliżu drzew lub dużych krzewów.

Dlaczego korzenie wchodzą do rur kanalizacyjnych?

Korzenie roślin rozwijają się w środowisku, w którym dostępna jest woda. Jeżeli przewód kanalizacyjny jest szczelny, korzenie nie powinny po prostu przeniknąć przez jego nieuszkodzoną ściankę.

Problem powstaje przede wszystkim wtedy, gdy istnieje droga umożliwiająca dostanie się korzenia do wnętrza przewodu.

Może nią być:

• nieszczelne połączenie rur,
• uszkodzona uszczelka,
• pęknięcie przewodu,
• przesunięte połączenie,
• inne miejsce utraty szczelności.

Niewielki korzeń, który dostanie się do środka, może następnie rozwijać się w znacznie większą strukturę.

Czy korzenie mogą wejść do plastikowej rury kanalizacyjnej?

Tak, ale zwykle nie oznacza to przebicia zdrowej ścianki rury przez korzeń.

W przypadku rur z tworzywa problem może pojawić się na przykład przy:

• nieszczelnym kielichu,
• uszkodzonej uszczelce,
• pęknięciu,
• rozsunięciu połączenia,
• mechanicznie uszkodzonym przewodzie.

Dlatego znalezienie korzeni wewnątrz kanalizacji powinno skłonić nie tylko do ich usunięcia, ale również do sprawdzenia miejsca, przez które dostały się do przewodu.

Dlaczego korzenie powodują zatory?

Korzenie znajdujące się wewnątrz rury działają jak sito.

Pomiędzy nimi mogą zatrzymywać się:

• papier toaletowy,
• chusteczki nawilżane,
• włókniste odpady,
• tłuszcz,
• inne zanieczyszczenia transportowane ze ściekami.

Początkowo część ścieków nadal przepływa pomiędzy korzeniami. Wraz z gromadzeniem się kolejnych odpadów wolna przestrzeń stopniowo się zmniejsza.

W końcu może powstać zwarta niedrożność.

Czy korzenie od razu całkowicie zatykają rurę?

Zwykle nie.

Proces może rozwijać się stopniowo. Początkowo kanalizacja działa prawidłowo przy niewielkim przepływie, ale zaczyna mieć problemy przy większej ilości ścieków.

Przykładowo pojedyncze spłukanie toalety może nie powodować widocznych objawów, natomiast jednoczesne korzystanie z pralki, prysznica i WC prowadzi do spiętrzenia.

To typowy mechanizm częściowej niedrożności – przewód nadal przepuszcza ścieki, ale ma zbyt małą przepustowość.

Woda coraz wolniej odpływa – czy to mogą być korzenie?

Tak, ale jest to objaw bardzo niespecyficzny.

Stopniowe pogarszanie się przepływu może wynikać również z:

• tłuszczu,
• osadów,
• piasku,
• ciała obcego,
• innego częściowego zatoru.

Korzenie stają się bardziej prawdopodobne, gdy problem dotyczy zewnętrznego przewodu, powraca po czyszczeniu i zawsze występuje na podobnym odcinku.

Korzenie a powracający zator

To jeden z ważniejszych sygnałów.

Przykładowy przebieg problemu może wyglądać następująco:

1. kanalizacja zaczyna wolniej odbierać ścieki,
2. dochodzi do zatoru,
3. rura zostaje mechanicznie udrożniona,
4. odpływ wraca do normy,
5. po pewnym czasie problem stopniowo pojawia się ponownie.

Jeżeli podczas udrażniania usunięto tylko odpady zatrzymane na korzeniach, ale same korzenie pozostały w przewodzie, bardzo szybko mogą stać się podstawą kolejnego zatoru.

Dlaczego po udrożnieniu kanalizacja przez jakiś czas działa dobrze?

Podczas mechanicznego udrażniania może zostać wykonany prześwit przez masę korzeni i zgromadzonych zanieczyszczeń.

Ścieki ponownie zaczynają odpływać, ale wewnątrz rury może nadal znajdować się znaczna część korzeni.

Na pozostałych fragmentach ponownie zatrzymują się odpady i przekrój przewodu stopniowo się zmniejsza.

Dlatego samo przywrócenie przepływu nie zawsze oznacza całkowite usunięcie problemu.

Zator zawsze jest w tym samym miejscu

Jeżeli podczas kolejnych awarii urządzenie do udrażniania napotyka problem w podobnej odległości od punktu dostępu, jest to istotna wskazówka.

W konkretnym miejscu może znajdować się:

• korzeń,
• przesunięte połączenie,
• pęknięcie,
• ciało obce,
• deformacja rury,
• inne miejsce zatrzymujące zanieczyszczenia.

Powtarzalność lokalizacji jest dobrym powodem do wykonania inspekcji przewodu po jego oczyszczeniu.

Czy korzenie mogą powodować bulgotanie kanalizacji?

Tak, jeżeli ograniczają przepływ ścieków.

Przy częściowym zatorze woda i powietrze mają mniej miejsca do przemieszczania się. Może to powodować:

• bulgotanie w WC,
• odgłosy w zlewie,
• zasysanie wody z syfonów,
• inne nietypowe dźwięki w instalacji.

Samo bulgotanie nie jest jednak dowodem na korzenie. Podobny objaw może występować przy innych zatorach oraz problemach z odpowietrzeniem kanalizacji.

Czy korzenie mogą powodować cofanie ścieków?

Tak. Jeżeli masa korzeni i zatrzymanych na niej zanieczyszczeń znacznie ograniczy przekrój rury, ścieki mogą zacząć spiętrzać się przed niedrożnością.

Przy większym dopływie wody może dojść do cofki.

Ścieki mogą wtedy pojawić się w:

• brodziku,
• wannie,
• kratce ściekowej,
• toalecie,
• innym nisko położonym odpływie.

Jeżeli pojawia się rzeczywiste cofanie ścieków, należy ograniczyć korzystanie z kanalizacji do czasu przywrócenia przepływu.

Dlaczego cofka pojawia się dopiero przy większej ilości wody?

Częściowo zarośnięta rura może nadal odbierać niewielki strumień ścieków.

Jeżeli jednak w krótkim czasie do przewodu trafia dużo wody, ograniczony przekrój nie jest w stanie jej odpowiednio szybko odprowadzić.

Poziom ścieków przed przeszkodą zaczyna wtedy rosnąć.

Dlatego problem może być widoczny dopiero:

• podczas opróżniania wanny,
• podczas pracy pralki,
• przy kilku spłukaniach WC,
• gdy kilka urządzeń działa jednocześnie.

Pełna studzienka kanalizacyjna a korzenie

Jeżeli korzenie blokują rurę znajdującą się za studzienką, ścieki mogą się w niej spiętrzać.

Jeżeli dostępne są dwie kolejne studzienki i:

• pierwsza jest pełna,
• druga pozostaje pusta,

można podejrzewać niedrożność przewodu pomiędzy nimi – pod warunkiem, że wiadomo, iż ścieki przepływają kolejno przez oba punkty.

Dopiero dalsza diagnostyka pozwoli określić, czy przyczyną są korzenie, osady czy inna przeszkoda.

Czy drzewa rosnące nad kanalizacją oznaczają problem z korzeniami?

Nie.

Sama obecność drzewa w pobliżu przewodu nie oznacza, że jego korzenie znajdują się w rurze.

Znacznie bardziej podejrzane jest połączenie kilku okoliczności:

• przewód przebiega w pobliżu drzewa,
• zatory regularnie powracają,
• problem występuje na tym samym odcinku,
• instalacja jest starsza lub może być nieszczelna.

Nadal nie jest to jednak pewne rozpoznanie.

Czy duże drzewo może uszkodzić kanalizację?

System korzeniowy i ruchy gruntu mogą oddziaływać na elementy infrastruktury podziemnej, ale sposób powstania uszkodzenia zależy od wielu czynników.

W praktyce z punktu widzenia diagnostyki najważniejsze jest ustalenie, czy przewód:

• jest szczelny,
• ma prawidłowe połączenia,
• nie jest pęknięty,
• nie został przemieszczony lub zdeformowany.

Jeżeli korzenie znajdują się wewnątrz rury, trzeba znaleźć miejsce ich wejścia.

Czy młode drzewo również może być problemem?

Nie należy oceniać ryzyka wyłącznie na podstawie wieku lub wielkości drzewa.

Znaczenie mają między innymi:

• odległość od kanalizacji,
• układ systemu korzeniowego,
• stan przewodu,
• szczelność połączeń,
• warunki gruntowe.

Najważniejszym czynnikiem pozostaje możliwość przedostania się korzeni do wnętrza instalacji.

Stara kanalizacja a korzenie

W starszych instalacjach może istnieć więcej miejsc potencjalnie podatnych na nieszczelności.

Dotyczy to szczególnie przewodów posiadających wiele połączeń albo takich, które na przestrzeni lat uległy przemieszczeniom.

Jeżeli stara kanalizacja biegnie w pobliżu drzew i zaczyna regularnie się zatykać, obecność korzeni jest jedną z przyczyn, które warto sprawdzić.

Czy korzenie mogą pojawić się w nowej kanalizacji?

Nowa instalacja wykonana prawidłowo i zachowująca szczelność powinna być znacznie mniej podatna na taki problem.

Jeżeli jednak doszło do:

• uszkodzenia przewodu,
• nieprawidłowego wykonania połączenia,
• rozszczelnienia kielicha,
• przemieszczenia rury,

może powstać droga umożliwiająca przenikanie korzeni.

Jak sprawdzić, czy w rurze są korzenie?

Najbardziej bezpośrednim sposobem jest obejrzenie wnętrza przewodu za pomocą kamery kanalizacyjnej.

Inspekcja może pokazać charakterystyczne struktury wchodzące do rury przez:

• połączenie,
• pęknięcie,
• inne uszkodzone miejsce.

Można również ocenić, jak dużą część przekroju zajmują korzenie i czy w ich obrębie zgromadziły się dodatkowe zanieczyszczenia.

Czy kamerowanie zatkanej rury zawsze pokaże korzenie?

Nie zawsze.

Jeżeli przewód jest całkowicie wypełniony ściekami i zanieczyszczeniami, kamera może mieć bardzo słabą widoczność albo nie być w stanie przejechać przez zator.

Dlatego dokładną inspekcję często wykonuje się po przywróceniu przepływu i oczyszczeniu przewodu.

Wtedy łatwiej zobaczyć zarówno pozostałe korzenie, jak i miejsce ich wejścia do rury.

Jak wyglądają korzenie w kamerze kanalizacyjnej?

Obraz zależy od stopnia rozwoju problemu.

Można zobaczyć:

• pojedyncze cienkie korzenie,
• wiązki korzeni wchodzące przez połączenie,
• gęstą strukturę zajmującą znaczną część przewodu,
• masę korzeni oblepioną papierem i innymi zanieczyszczeniami.

Ważne jest nie tylko stwierdzenie ich obecności, ale również znalezienie miejsca, z którego wyrastają do wnętrza kanalizacji.

Czy spirala może wskazywać na korzenie?

Podczas mechanicznego udrażniania można napotkać opór i wydobyć fragmenty materiału roślinnego. Może to wskazywać na obecność korzeni.

Nie warto jednak diagnozować stanu całej rury wyłącznie na podstawie odczuwanego oporu.

Podobny opór może powodować ciało obce, zmiana kierunku lub uszkodzenie przewodu.

Jak zlokalizować miejsce, w którym korzenie weszły do rury?

Jeżeli kamera wyposażona jest w sondę lokalizacyjną, można zatrzymać głowicę przy miejscu wrastania korzeni.

Następnie za pomocą odpowiedniego odbiornika można określić położenie sondy na powierzchni.

Jest to szczególnie przydatne, gdy rura znajduje się:

• pod trawnikiem,
• pod podjazdem,
• pod kostką brukową,
• pod posadzką,
• w innym trudno dostępnym miejscu.

Czy korzenie można usunąć z kanalizacji bez wykopu?

W wielu przypadkach możliwe jest mechaniczne usunięcie korzeni od wewnątrz przewodu za pomocą sprzętu dobranego do średnicy i stanu rury.

Pozwala to przywrócić przepływ bez natychmiastowego odkopywania całej kanalizacji.

Trzeba jednak rozróżnić dwie kwestie:

usunięcie korzeni z wnętrza rury nie jest tym samym co usunięcie miejsca, przez które korzenie do niej wchodzą.

Jeżeli przewód pozostaje nieszczelny, problem może w przyszłości powrócić.

Dlaczego samo wycięcie korzeni może nie wystarczyć?

Po usunięciu korzeni rura może ponownie stać się drożna, ale przyczyna ich obecności nadal może istnieć.

Jeżeli korzenie dostały się przez:

• pęknięcie,
• nieszczelne połączenie,
• uszkodzoną uszczelkę,
• przesunięty fragment przewodu,

mogą ponownie pojawić się w środku.

Dlatego po oczyszczeniu warto sprawdzić miejsce penetracji kamerą.

Czy trzeba wycinać drzewo, gdy korzenie weszły do kanalizacji?

Nie należy automatycznie zakładać, że jedynym rozwiązaniem jest usunięcie drzewa.

Najpierw trzeba ustalić:

• gdzie korzenie weszły do rury,
• jaki jest stan przewodu,
• czy występuje pęknięcie lub nieszczelne połączenie,
• czy uszkodzenie można naprawić.

Uszczelnienie lub naprawa przewodu może być kluczowym elementem trwałego rozwiązania problemu.

Czy rurę z korzeniami zawsze trzeba wymienić?

Nie.

Sposób postępowania zależy od stanu przewodu.

Jeżeli po usunięciu korzeni okaże się, że problem dotyczy miejscowego uszkodzenia, w niektórych przypadkach możliwa jest naprawa określonego fragmentu bez wymiany całej kanalizacji.

Jeżeli natomiast rura jest silnie zdeformowana, zapadnięta lub ma rozległe uszkodzenia, zakres prac może być większy.

Czy można naprawić miejsce wrastania korzeni od środka?

W określonych przypadkach miejscowe uszkodzenia przewodów kanalizacyjnych można naprawiać metodami bezwykopowymi, na przykład poprzez wykonanie odpowiednio dobranej naprawy wewnętrznej.

Możliwość zastosowania takiego rozwiązania zależy między innymi od:

• rodzaju uszkodzenia,
• materiału rury,
• średnicy przewodu,
• stanu jego pozostałej części,
• dostępu do miejsca naprawy.

Dlatego decyzję o sposobie naprawy podejmuje się dopiero po oczyszczeniu i ocenie przewodu.

Czy preparaty chemiczne usuną korzenie z kanalizacji?

Przy podejrzeniu korzeni nie warto traktować zwykłych preparatów do domowego udrażniania jako sposobu rozwiązania problemu.

Nie usuną one przyczyny nieszczelności przewodu, a przy całkowitym zatorze chemia może pozostać w stojących ściekach i utrudniać późniejsze bezpieczne udrażnianie.

Najważniejsze jest mechaniczne przywrócenie drożności oraz sprawdzenie stanu rury.

Jak odróżnić korzenie od zwykłego zatoru?

Na podstawie pojedynczego objawu nie da się tego zrobić pewnie.

Można jednak zwrócić uwagę na cały zestaw okoliczności.

Zwykły jednorazowy zator:

• pojawia się incydentalnie,
• po dokładnym usunięciu może już nie wrócić,
• często ma łatwą do wskazania przyczynę.

Podejrzenie korzeni:

• zator regularnie powraca,
• problem występuje na podobnym odcinku,
• dotyczy rury biegnącej w gruncie,
• w pobliżu znajdują się drzewa lub duże krzewy,
• po udrożnieniu poprawa okazuje się czasowa.

Ostateczne potwierdzenie wymaga obejrzenia wnętrza przewodu lub bezpośredniego stwierdzenia obecności materiału roślinnego.

Jak sprawdzić kanalizację przy podejrzeniu korzeni krok po kroku?

1. Ustal, które odpływy mają problem. Pozwoli to ocenić, czy niedrożność jest lokalna czy znajduje się na wspólnym przewodzie.
2. Sprawdź studzienki rewizyjne. Pełna studzienka przed niedrożnością i pusta za nią mogą pomóc zawęzić problematyczny odcinek.
3. Sprawdź historię zatorów. Szczególnie ważne jest, czy zawsze pojawiają się w podobnym miejscu.
4. Ustal przebieg rury. Zwróć uwagę na drzewa znajdujące się w pobliżu tego odcinka.
5. Przywróć przepływ. Przy całkowitej niedrożności może być to konieczne przed dokładnym kamerowaniem.
6. Wyczyść przewód. Usunięcie zgromadzonych zanieczyszczeń poprawia możliwość oceny jego stanu.
7. Wykonaj inspekcję kamerą. Sprawdź, czy korzenie pozostają w rurze i którędy się do niej dostały.
8. Zlokalizuj miejsce uszkodzenia. Jeżeli system kamerowy posiada sondę, problem można oznaczyć na powierzchni.
9. Oceń możliwość naprawy. Jeżeli istnieje nieszczelność, jej usunięcie może ograniczyć ryzyko ponownego wrastania korzeni.

Kiedy szczególnie warto podejrzewać korzenie w kanalizacji?

Prawdopodobieństwo takiego problemu rośnie, gdy jednocześnie występuje kilka cech:

• zator jest na zewnętrznym odcinku kanalizacji,
• regularnie wraca,
• za każdym razem występuje w podobnym miejscu,
• rura przebiega w pobliżu drzew,
• instalacja jest starsza lub podejrzewana jest jej nieszczelność,
• po mechanicznym udrożnieniu poprawa jest tylko czasowa.

Im więcej tych okoliczności występuje jednocześnie, tym bardziej uzasadnione jest sprawdzenie rury kamerą.

Najczęstsze pytania o korzenie w rurach kanalizacyjnych

Po czym poznać korzenie w kanalizacji?

Typowym sygnałem jest regularnie powracający zator na tym samym podziemnym odcinku rury, szczególnie gdy przewód przebiega w pobliżu drzew. Pewne potwierdzenie daje jednak dopiero stwierdzenie korzeni wewnątrz przewodu.

Czy korzenie mogą całkowicie zatkać kanalizację?

Tak. Korzenie mogą stopniowo zajmować przekrój rury, a dodatkowo zatrzymują papier, chusteczki i inne zanieczyszczenia. W rezultacie może powstać całkowity zator.

Czy korzenie w rurze powodują cofanie ścieków?

Mogą. Jeżeli ograniczą przepływ wystarczająco mocno, ścieki zaczynają spiętrzać się przed niedrożnością i mogą cofać się do najniżej położonych odpływów.

Czy korzenie mogą powodować bulgotanie?

Tak, jeżeli powodują częściową niedrożność i zaburzają przepływ ścieków oraz powietrza. Samo bulgotanie nie pozwala jednak stwierdzić obecności korzeni.

Jak sprawdzić, czy korzenie weszły do rury?

Po udrożnieniu i oczyszczeniu przewodu można wykonać inspekcję kamerą. Pozwala ona zobaczyć korzenie oraz często miejsce, przez które dostały się do kanalizacji.

Czy korzenie można usunąć bez wykopywania rury?

W wielu przypadkach można usunąć je mechanicznie od wewnątrz. Jeżeli jednak rura pozostaje nieszczelna, samo usunięcie korzeni może nie zapobiec ich ponownemu pojawieniu się.

Czy po usunięciu korzeni trzeba zrobić kamerowanie?

Jest to szczególnie przydatne, ponieważ po oczyszczeniu można sprawdzić miejsce wrastania korzeni oraz stan przewodu. Pozwala to ocenić, czy istnieje uszkodzenie wymagające naprawy.

Czy korzenie oznaczają, że trzeba wymienić całą kanalizację?

Nie. Zakres naprawy zależy od rzeczywistego stanu rury. W niektórych przypadkach problem dotyczy jednego miejsca, a w innych uszkodzenie może być bardziej rozległe.

Czy trzeba wyciąć drzewo, jeśli jego korzenie weszły do kanalizacji?

Nie należy podejmować takiej decyzji wyłącznie na podstawie obecności korzeni w rurze. Najpierw trzeba ustalić miejsce ich wejścia i sprawdzić, czy przewód można skutecznie uszczelnić lub naprawić.

Dlaczego korzenie wracają po udrożnieniu?

Jeżeli podczas udrażniania wykonano tylko prześwit albo usunięto korzenie bez naprawienia miejsca ich wejścia, przewód nadal może być podatny na ponowną penetrację.

Przeczytaj również: Kanalizacja ciągle się zatyka – dlaczego zator powraca?; Zator w rurze pod ziemią – jak go zlokalizować?; Jak usuwa się korzenie z kanalizacji?.

Korzenie w rurach – najważniejszy sygnał to powracający zator

Korzeni w kanalizacji nie można wiarygodnie rozpoznać wyłącznie po tym, że woda wolno odpływa. Taki objaw może mieć wiele innych przyczyn.

Znacznie bardziej charakterystyczna jest kombinacja kilku sygnałów: zator regularnie wraca, pojawia się na tym samym odcinku podziemnej rury, w pobliżu rosną drzewa, a udrażnianie przynosi jedynie czasową poprawę.

W takim przypadku warto po oczyszczeniu przewodu wykonać inspekcję kamerą. Pozwala ona nie tylko potwierdzić obecność korzeni, ale przede wszystkim znaleźć miejsce, przez które dostały się do kanalizacji.

To właśnie miejsce wrastania korzeni jest kluczowe dla trwałego rozwiązania problemu. Usunięcie samych korzeni przywraca drożność, ale jeżeli pęknięcie lub nieszczelne połączenie pozostanie bez naprawy, niedrożność może z czasem pojawić się ponownie.